terug naar overzicht

Feiten en cijfers
Mantelzorg en betaald werk
Kosten
Nog grotere druk op mantelzorgers
Wat vindt de Vrouwenbond
Wat wil de FNV
Diversiteit bij Mantelzorgvriendelijk Personeelsbeleid
Digitale kennisbank belangenbehartiging informele zorg
Meer weten

Feiten en cijfers
Bijna vier miljoen mensen zorgen voor een hulpbehoevend familielid, buur of vriend. Meer dan de helft van hen combineert die zorg met een betaalde baan.

* Ongeveer 3,7 miljoen mensen zorgen voor een hulpbehoevende verwant, buur of vriend. Circa 2,4 miljoen mensen deden dit langer dan drie maanden en/of meer dan acht uur per week.
* 40% van de mantelzorgers kan deze zorg niet delen met andere familieleden of vrienden.
* Meer dan 200.000 mantelzorgers voelen zich zwaar- of zelfs overbelast.
* Landelijk combineren ongeveer 750.000 mantelzorgers betaald werk met de jarenlange intensieve zorg aan een partner, ouder of kind met een chronische ziekte of handicap.
* 80% van de mantelzorgers vindt het geven van zorg volkomen vanzelfsprekend en is zich niet bewust van het feit dat men mantelzorger of taakcombineerder is.
* 19% van de mantelzorgers derven inkomen door minder te gaan werken, te stoppen of niet te solliciteren. Gemiddeld werkt een mantelzorger 550 uur minder per jaar dan dat ze zouden willen.
(Bron: Mantelzorg in getallen, SCP, oktober 2003)



Mantelzorg en betaald werk 
45 procent van de werkende mantelzorgers vertelt zijn collega's niets over zijn zorgtaken. Daarnaast is ruim tweederde niet op de hoogte van de mogelijkheden die zijn werkgever biedt om werk met mantelzorgtaken te combineren. Dit blijkt uit onderzoek van Werk&Mantelzorg onder 511 werkende Nederlanders.
Bijna de helft van de werkende mantelzorgers vindt mantelzorg een privéaangelegenheid. Zij vertellen daarom op het werk niets over hun zorgtaken. Dit terwijl meer dan 32 procent van de mantelzorgers het werk diverse keren per jaar plotseling moet onderbreken voor mantelzorggerelateerde taken. De werkende mantelzorgers die wel over de zorgtaken praten, vertellen dit vooral aan collega's met wie ze samenwerken (31 procent).
Enkele cijfers:
76 procent vindt dat mantelzorg en werk gecombineerd moet kunnen worden
78 procent vindt dat werkgevers de mogelijkheid moeten opnemen in de arbeidsvoorwaarden
Bijna 60 procent van de Nederlandse werknemers overweegt indien nodig zorgtaken te combineren met werk, meer dan de helft daarvan hoopt dat de werkgever daar de ruimte voor biedt

Oplossingen om werk en gezin te combineren gelden ook voor werk en mantelzorg. Werknemers hebben het meeste baat bij het zelf kunnen indelen van werktijden of thuiswerken. Dat is een van de conclusies van een onderzoek in opdracht van het Ministerie Jeugd en Gezin naar knelpunten die werkende ouders ervaren bij de combinatie werk en gezin. Opvallend is dat juist deze aspecten ook werkende mantelzorgers kunnen helpen om hun werk met mantelzorgtaken te combineren.

Kosten & baten van mantelzorg
Als alle mantelzorg gedaan zou worden door professionele zorg, zou dat de samenleving tussen de 4 en 8 miljard euro per jaar kosten. Zij besparen de samenleving dus enorm veel geld met hun onbetaalde (zorg)arbeid terwijl het hen geld kost. In 2002 bedroegen de extra kosten en gederfde inkomsten van mantelzorgers 1,3 miljard euro.



Nog grotere druk op mantelzorgers?
In de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) is zorg niet langer een recht, zoals in de huidige AWBZ, maar een gunst die gemeenten wel of niet kan verlenen. Uitgangspunt daarbij is dat iemand eerst voor zichzelf moet zorgen, daarna hulp van familie en bekenden kan inroepen en pas als dat niet meer gaat, een beroep kan doen op de overheid. Door deze wet zal naar verwachting dus een nog groter beroep op mantelzorgers worden gedaan. Er is dan ook veel kritiek op de wet, onder andere vanuit de FNV, vrouwenorganisaties en LOT, vereniging voor mantelzorgers.



Wat vindt de Vrouwenbond?
Mantelzorg dient aanvullend te zijn op betaalde, professionele zorg en niet andersom. De overbelasting in de mantelzorg moet worden teruggedrongen door uitbreiding van het aantal beroepskrachten in de zorg, met name in de thuiszorg.
Mantelzorgers zouden recht moeten krijgen op begeleiding én op betaald zorgverlof. Daarnaast zouden mantelzorgers een onkostenvergoeding moeten krijgen en bij arbeidsongeschiktheid een uitkering. Betaling zou ook plaats kunnen vinden via het persoonsgebonden budget van de zorgvragende.

Wat wil de FNV?
De FNV wil mantelzorg op de werkvloer bespreekbaar maken, met goede voorbeelden van bedrijven die al afspraken hebben gemaakt over mantelzorg. Bovendien wil de FNV in de CAO afspraken maken over bijvoorbeeld tijdelijkd minder werken, flexibele werktijden en ondersteuning door een mantelzorgmakelaar. In dit interview wordt het FNV beleid verder toegelicht.

Diversiteit bij Mantelzorgvriendelijk Personeelsbeleid

Op dit moment biedt één op de acht werknemers mantelzorg aan iemand in de naaste omgeving. Hun aantal zal de komende jaren blijven groeien. Steeds meer bedrijven en organisaties raken daarom overtuigd van het nut en de noodzaak om aandacht aan de doelgroep van werkende mantelzorgers te schenken. Hierbij wordt echter vaak de diversiteit binnen deze brede doelgroep over het hoofd gezien. Om deze werkende mantelzorgers ondersteuning op maat te kunnen bieden èn om de toekomstbestendigheid van organisaties / bedrijven te kunnen waarborgen, is Oog voor Diversiteit bij Mantelzorgvriendelijk Personeelsbeleid een vereiste.

Oog voor Diversiteit bestaat uit twee op zichzelf staande brochures. In de Tips & Tools is weergegeven hoe mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid eenvoudig en efficiënt kan worden vormgegeven. Juist door aan de ene kant aandacht te schenken aan de behoeften en wensen van individuele mantelzorgende werknemers en aan de andere kant aan de behoeften en mogelijkheden van de organisatie, kan voor alle partijen het meeste rendement behaald worden. De Tips & Tools is met name geschikt voor partijen die concreet aan de slag willen gaan met mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid.

De Argumentenschets geeft op een overzichtelijke manier weer dat de lusten en lasten van mantelzorg onevenredig verdeeld zijn. Alle betrokkenen kunnen echter baat hebben bij een ‘eerlijker’ verdeling en daarom zijn uiteenlopende argumenten hiervoor op een rij gezet. De Argumentenschets is bij uitstek geschikt voor partijen die het thema ‘mantelzorg en werk’ op de agenda willen zetten, zoals beleidsmakers bij gemeenten en Steunpunten Mantelzorg.
Beide brochures zijn te downloaden en te bestellen via:
www.elanexpertise.nl onder het kopje Publicaties van het onderdeel Zorg.

Digitale kennisbank belangenbehartiging informele zorg

Publicaties specifiek voor belangenbehartigers mantelzorg en Wmo-raadsleden op het gebied van informele zorg heeft Mezzo samengebracht in een digitale kennisbank op haar website.
Via www.mezzo.nl/belangen vinden belangenbehartigers en Wmo-raadsleden documenten over regelgeving, praktische handreikingen, handige instrumenten en kant-en-klare adviezen. Niet alleen publicaties van Mezzo zijn opgenomen, ook verwijst de kennisbank door naar websites van andere organisaties met relevante publicaties. Neem snel een kijkje!



Meer weten?
Wie meer wil  weten over mantelzorg en mantelzorg en werk:

www.mezzo.nl en www.mantelzorgenwerk.nl