terug naar overzicht

Onbetaalde zorgarbeid.
De Vrouwenbond vindt dat onbetaalde zorgarbeid maatschappelijk en economisch herwaardering verdient. Dit werk wordt - nog steeds - voornamelijk door vrouwen gedaan en dat heeft negatieve gevolgen voor hun carrière, economische zelfstandigheid en pensioen.
Een van de grootste misvattingen van de gangbare economie is, dat onbetaalde arbeid geen waarde heeft. Economen tellen alleen de arbeid mee die een prijs (loon/salaris) heeft op de arbeidsmarkt. Omdat onbetaalde arbeid geen prijs heeft, is deze arbeid volgens economen niet schaars. Het is vergelijkbaar met de lucht die je inademt, gratis, omdat het overvloedig aanwezig is. Onbetaalde arbeid wordt daarom niet meegenomen in het economische model, dat de regering gebruikt als basis voor het macro-economische beleid. Dit model veronderstelt namelijk dat je onbeperkt gebruik kan maken van onbetaalde arbeid zonder dat het effect heeft op de economie. Vanuit die visie raakt onbetaalde arbeid nooit uitgeput en draagt niets bij aan de economie. Er wordt ook geen rekening mee gehouden bij het uitstippelen van economisch beleid door de regering.
De sector van onbetaalde arbeid is groter dan alle overige sectoren van betaalde arbeid bij elkaar. Van het totale arbeidsvolume in Nederland is momenteel circa 51% onbetaalde arbeid en 49% betaalde arbeid.

Wat  vindt de FNV Vrouwenbond?
De FNV Vrouwenbond vindt het daarom de hoogste tijd dat onbetaalde zorgarbeid wel gaat meetellen in de economische berekeningen en de waarde ervan wordt verevend tussen partners, in de sociale zekerheid en het pensioenstelsel. Want hoe meer onbetaalde arbeid iemad verricht, hoe minder mogelijkheden er zijn om een inkomen te verwerven. En omgekeerd. Hierdoor blijft sprake van maatschappelijke en economische ongelijkheid tussen mensen die veel zorg verlenen en hen die dat aan anderen overlaten.

Verevening van zorg
Om de ongelijke verdeling van onbetaalde (zorg)arbeid rechtvaardiger te maken is ‘verevening van zorg’ (equalising care) nodig. Dat wil zeggen dat degenen die een onevenredig groot deel van de onbetaalde (zorg)arbeid voor hun rekening nemen (vaak vrouwen en ouderen) worden gecompenseerd door degenen die juist een kleiner deel van die zorg leveren.
Het project ‘Zorgverevening in een veranderende samenleving’ is gericht op de verschillende patronen van zorgverlenen en zorgontvangen in relatie tot de arbeidsmarktparticipatie van mannen en vrouwen en de inkomensverdeling.
In de meeste Europese landen zijn vrouwen wegens zorgverantwoordelijkheid gedwongen om gedurende een deel van hun werkzame leven de arbeidsmarkt geheel of gedeeltelijk te verlaten om zorg te kunnen verlenen. Een van de
gevolgen daarvan is dat het armoederisico voor vrouwen groter is dan voor mannen. Gezien de ongelijke mogelijkheden om een pensioen op te bouwen is dat risico groot voor degen die hun hele leven zorgen (vooral vrouwen) in vergelijking met degenen die het grootste deel van hun werkzame leven een betaalde baan hebben.In een samenleving, die gebaseerd is op gelijke kansen voor mannen en vrouwen, zou zowel de zorgverlening als de zorg die men ontvangt gelijk verdeeld moeten zijn tussen mannen en vrouwen.

Het project Zorgverevening.
In het project Zorgverevening heeft de FNV Vrouwenbond samen met de Stichting voor de Zorgeconomie en partnerorganisatie uit Spanje, Polen en Engeland haalbare oplossingen verzameld en ontwikkeld om de gevolgen van de onevenredige verdeling van onbetaalde zorgarbeid te verevenen. Binnen dit project is onderzocht welk beleid en welke maatregelen er in Nederland en andere Europese landen zijn om 'zorg te verevenen' en welke strategiën er zijn om zorgtaken eerlijker te verdelen over verschillende bevolkingsgroepen (jong, oud, man, vrouw). Daarna is nagegaan welke systemen en strategieën overgenomen of verder ontwikkeld kunnen worden. Eén optie zou bijvoorbeeld zogenaamde ‘carecredits’ kunnen zijn. Hierbij worden onbetaalde zorgverleners in hun pensioen of via de belasting financieel gecompenseerd. Deze 'carecredits' zouden een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het terugdringen van armoede onder (oudere) vrouwen.
Nieuw in dit project is de ontwikkeling van de BOA-quote, waarbij de balans tussen betaalde/onbetaalde arbeid inzichtelijk is gemaakt.
In het manifest is een groot scala aanbevelingen en vervolgactivitetien opgenomen.

Europees project
De Vrouwenbond werkte in dit project 'Equalising care in a changing society' samen met partners uit Spanje, Polen en Engeland. Naast een Engelstalig rapport en manifest met veel onderzoekgegevens, voorbeelden van zorgvereveningen, strategieeen en aanbevelingen, heeft ieder land in de eigen taal ook een rapport met actieplan uitgebracht. Ook de beschrijving van de BOA-quote, ontwikkeld door econome Thera van Osch van de stichting zorgeconomie, is in het Engels vertaald, de PUW-quote. De projectpartners waren zeer blij met deze nieuwe manier van vaststellen van de ongelijke waardering van onbetaalde en betaalde arbeid en gaa ner in hun eigen land mee aan de slag.

Het Engelstalige en Nederlandse rapport zijn verkrijgbaar bij de FNV Vrouwenbond.
Het project is gefinancieerd door de Europese Commissie en het SNS/Reaal Fonds.